نويسندگان
لینک دوستان

کرم شب تاب

                جانورانی که از حس بینایی برای دریافت اطلاعات از محیط استفاده می‌کنند گاهی در به کارگیری از این حس در تاریکی با مشکل مواجه می‌شوند. برای رفع این مشکل جانوران سازش‌های مختلفی پیدا کرده‌اند همانند جغدها که از چشم‌های خیلی بزرگ برای جمع‌آوری نور استفاده می‌کنند. کرم های شب تاب هم از این دسته اند که سازگاری منحصر به فردی پیدا کرده اند.


 کرم شب تاب لفظی کلی است برای حشراتی که در شب می درخشند. این موجود برخلاف نام آن ، حشره ای است که جزو راسته سخت بالپوشان می باشد که گونه های زیادی از این حشرات شناسایی شده اند.
مردمی که در نزدیکی این حشرات زندگی می کنند ، اغلب فکر می کنند که این نور از حشرات بالغ ساطع می شود، در حالی که بعضی گونه ها در تمام مراحل دگردیسی حشره اعم از تخم و لارو نورافشانی دیده می شود.

                نام علمی گونه ای که در ایران غالب است و به فراوانی یافت می شودLampyrisTurkestanicus""است. نام انگلیسی این حشره"Fire Fly" و عربی آن حباحب است.

                در بسیاری از گونه ها از جمله نوعی که در ایران وجود دارد تنها جنس نر قادر به پرواز است و البته نور نیز می دهد. این‌ حشره‌ قادر است‌ درزمان‌ بسیار کوتاهی‌ به‌ میزان‌ قابل‌ توجهی‌ نور تولید کند. جالب‌  اینکه‌  تولید نور در این‌ حشره‌ به‌ منظ‌ور برقراری‌ رابطه‌ با سایر همنوعانش‌ به‌ کار می‌رود و در زندگی‌ او نقشی‌ اساسی‌ دارد .‌ کرم‌ شب‌ تاب‌ نور یکنواخت‌ و سبزرنگی‌ تولید می‌کند.

روش تولید نور کرم شب تاب

                به طور کلی ، پدیده ی شب تابی 2 نوع ماده را در واکنش تولید نور درگیر می کند . یکی از آنها رنگ   دانه ی شب تاب یا) "Laciferin" لوسی فرین )است که ماده ی تولید کننده ی نور است . دیگری "Iuciferase" (لوسی فراز)است که آنزیمی است که فرآیند را سرعت می بخشد. در برخی از موارد رنگ دانه ی شب تاب ،  یک پروتئین است که به پروتئین نوری "Photo Protein" معروف است و در این حالت ، فرآیند تولید نور به یک یون باردار برای فعال کردن واکنش نیاز دارد . عصب شناسی ، شیمی یا دیگر فرآیندهای ناشناخته می توانند واکنش تولید کننده ی نور را آغاز کنند.

                اغلب ، این فرآیند نیاز به حضور برخی از مواد دیگر دارد مثل اکسیژن یاATP"".
 "ATP" این کار را فقط در اورگانیسم های زنده و البته مثل بدن انسان انجام می دهد

                واکنش "luciferin-luciferase" می تواند محصولات جانبی مثل)"Oxylaciferin"  اکسی لوسی فرین)و آب تولید کند.

             لوسی‌ فرین‌ ماده‌ شیمیایی‌ یا پروتیینی است که‌ این‌ ماده‌ جالب‌ تقریباً شبیه‌ به‌ کلروفیل‌ موجود در گیاهان‌ است‌ و همانگونه‌که‌ انرژی‌ نور توسط‌ کلروفیل‌ به‌ مواد شیمیایی‌ تبدیل‌ می‌شود. در این‌ حشرات‌ عکس‌ این‌ عمل‌ با کمک‌ ماده‌ای‌خاص‌ انجام‌ می‌پذیرد.از واکنش لوسی فرین با اکسیژن نور زرد ـ سبز رنگی تولید می شود. البته‌ برخلاف‌ نور تولیدشده‌ در لامپها و یا شمعها، نوری‌ که‌ توسط‌ این‌گونه‌ جانداران ‌تولید می‌شود هیچ‌گونه‌ گرمایی‌ را به‌ همراه‌ ندارد و اصطلاحاً به "نورافشانی سرد" معروف است. این پدیده خیلی به صرفه تر از ملتهب کردن است  زیرا  نه  به گرما نیاز دارد نه آن را تولید می کند.(فقط 20 درصد گرما تولید می شود.)

 

                این واکنش شیمیایی در قسمت شکم حشره و زیر پوست آن انجام می شود. قسمت داخلی شکم کرم شبتاب طوری ساخته شده است که نور ایجاد شده را به راحتی به بیرون منعکس می کند.

                تخم بعضی از کرم های شب تاب حتی درخشش خاص خود را دارند و قبل از اینکه از پیله بیرون بیایند نور افشانی می کنند.

                رنگ نور متصاعد شده از کرم شب تاب نر بیشتر از ماده  می باشد.

 

فایده ی نورافشانی کرم های شب تاب

                درخشش کرم های شب تاب برای جفت یابی نیست بلکه وسیله ای است برای فراری دادن مهاجمان و یا حشرات مزاحمی که به قلمروی آنها تجاوز کرده اند.

                 به گزارش انانوا بیش تر دانشمندان تصور می کردند درخشش کرم های شب تاب روشی است برای جفت یابی آنها؛ کشف جدیدی بر اساس تحقیقات گسترده ای توسط چند دانسمند بلژیکی به دست آمده است.بر این اساس هرگاه کرم های شب تاب از ناحیه حشرات دیگر احساس خطر می کنند با درخشش خود سعی می کنند او را ترسانده و فراری دهند.

                "رافائل دی کاک" دانشمند و محقق بلژیکی که رهبری این تحقیق را بر عهده داشته است گفت :این روشِ کرم های شب تاب بسیار موفقیت آمیز است و با آزمایش های زیاد مشخص شده است خزندگان حشره خوار مانند قورباغه کمتر به شکار کرم های شب تاب اقدام می کنند، زیرا از درخشش این حشره می ترسند.در عمده موارد قورباغه ها این کرم ها را غذای مناسبی برای خود تشخیص نمی دهند و این دقیقاً به خاطر تلألو و درخشش آنها است. این دانشمندان همچنین دریافته اند روش جفت یابی این کرم ها هیچ ارتباطی با درخشش آنها ندارد.

                حشرات دیگر با دیدن نور کرم شب تاب به آنها نزدیک نمی شوند. تحقیقات نشان داده است که حتی اگر کرم شب تاب بر فراز آب پرواز کند،ماهیها و حتی کوسه ها از آن     می ترسند و فرار می کنند.

چرا مطالعه برروی موجودات شب تابی، سخت است؟

                از آنجا که حیوانات مختلف از مواد مختلفی برای تولید نور استفاده می کنند دانشمندان هنوز دقیقاًنمی دانند که هر کدام از گونه های شب تاب چگونه نور تولید می کنند. در برخی مواد، دانشمندان نتوانسته اند بفهمند که یک حیوان چرا نور تولید می کند یا چگونه خاموش و روشن کردن آن را کنترل می کنند.مطالعه بر روی موجودات   شب تابی ، سخت است چون بیشتر حیوانات وقتی گرفته می شوند، دیگر به شب تابی نمی پردازند. در دیگر موارد ، فرآیند گرفتن این حیوانات ، به اعضای تولید کننده ی نور آنها آسیب می زند.

سایر موجودات نشرکننده ی نور   

                تعداد زیادی از موجودات منتشرکننده‌ی نور ساکن دریا هستند(حدود 90 درصد) با این حال تعداد معدودی از آنها در خشکی و زیستگاه‌های آب شیرین نیز یافت می‌شوند. موجودات بیولومینسنت (موجودات زنده ی منتشر کننده ی نور)هم زیست با موجودات دیگر نیز جز این گروه محسوب می‌شوند. بیولومینسانس(نشر نوراز موجودات زنده) در هر جانداری از نظر طول موج نور، مدت تابش، تناوب و دفعات تابش منحصر به فرد است. در زیر با برخی از موجودات بیولومینسنت آشنا می‌شویم.

از جمله جانداران خشکی‌زی: علاوه بر کرم شب تاب می توان به :     

حلزون Quantula

 هزارپایِ Luminodesmus                   

 Archnocampa از کرم‌های تابنده است 

Mycena lampadis یک قارچ بیولومینسنت است. روشنایی که این قارچ در تاریکی کامل ایجاد می‌کندبرای مطالعه‌ی روزنامه کفایت می‌کند.

اشاره کرد.

          ساکن در اعماق دریا:

Anglerfish :قسمتی از نخاع پشتی در جنس ماده‌ی این ماهی به درون بدن برآمده شده که با انتشار نور طعمه را به سمت دهان جلب می‌کند.

Black Dragonfish :در طول پیکر این ماهی فتوفور‌هایی در دو ردیف پراکنده شده‌اند که در روشن کردن مسیر حرکتش به آن کمک می‌کنند. در جنس ماده یک زائده‌ی چانه‌ای وجود دارد که نوک آن لومینسانس ضعیفی دارد و در جلب طعمه به کار گرفته‌ می‌شود.

Aequorea Victoria که نوعی ماهی ژله‌ای یا عروس دریایی است                    هشت‌ پای رنگین کمانی

دیانوفلاژلیت‌ها ، Dianoflagellates، از تک سلولی‌های آبزی تابنده اند.

[ سه‌شنبه ٢٤ اسفند ۱۳۸٩ ] [ ۸:۱٢ ‎ب.ظ ] [ مجید ]
درباره وبلاگ

Tak* 7
آپلودچت رومعکسفالخریداسم های ایرانی